Ticari hayatın vazgeçilmez bir parçası olan vadeli satışlar, hizmet sözleşmeleri ve tedarik anlaşmalarında alacakların zamanında ödenmemesi, alacaklıyı hem mali hem de hukuki olarak zor durumda bırakır. Bu gibi durumlarda temerrüt faizi devreye girer. Peki, temerrüt faizi nasıl hesaplanır? Ticari alacaklarda hangi oran uygulanır ve hangi şartlarda talep edilebilir?
Bu yazımızda, temerrüt faizinin ne olduğu, hangi durumlarda uygulanabileceği, ticari alacaklarda hangi yasal oranların geçerli olduğu ve örnek hesaplama yöntemlerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Temerrüt Faizi Nedir?
Temerrüt faizi, borçlunun borcunu süresinde ödememesi halinde, geciken süre boyunca alacaklının uğradığı zararı telafi etmek amacıyla borçluya yüklenen ek faiz yükümlülüğüdür. Bu faiz, sözleşmeyle kararlaştırılmış olabilir ya da yasal oran üzerinden uygulanabilir.
Temerrüt faizi, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 117-120 ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında düzenlenmiştir.
Temerrüt Faizi Ne Zaman Başlar?
Temerrüt faizi, borcun vadesinde ödenmemesi ve borçlunun temerrüde düşmesiyle başlar. Temerrüde düşme:
- Sözleşmede belirlenen vade tarihinin geçmesiyle
- İhtarname gönderilmesiyle
- Fatura tarihine göre
- Mahkeme kararıyla belirlenen ödeme tarihi sonrası gerçekleşebilir.
Ticari işlerde ihtarname gönderilmesine gerek olmaksızın vade tarihinde temerrüt doğar. (TTK m. 1530/7)
Ticari Alacaklarda Temerrüt Faizi Oranı
Ticari işlerde uygulanacak temerrüt faizi oranı, her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.
2025 yılı itibarıyla:
- Yasal temerrüt faizi oranı: %24
- Ticari işlerde temerrüt faizi oranı: %53,25 (örnektir – güncel oranlar için resmi kaynaklara başvurulmalıdır)
Eğer taraflar sözleşmede daha yüksek bir faiz oranı belirlemişse, bu oran geçerli olur. Ancak fahiş oranlar hâkim tarafından indirilebilir.
Temerrüt Faizi Hesaplama Yöntemi
Formül:
📌 Temerrüt Faizi = Anapara x Faiz Oranı x Gecikme Süresi / 365
Örnek 1:
- Alacak tutarı: 100.000 TL
- Gecikme süresi: 60 gün
- Ticari temerrüt faizi oranı: %53,25
Hesap:
100.000 TL x 53,25% x 60 / 365 = 8.753 TL
Borçlu, ana borca ek olarak 8.753 TL temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür.
Örnek 2 (Sözleşmeli Faizle):
- Sözleşmede temerrüt faizi: %24
- Borç: 50.000 TL
- Gecikme süresi: 45 gün
Hesap:
50.000 x 24% x 45 / 365 = 1.479 TL
Temerrüt Faizine Ek Tazminat Hakkı Var mı?
Evet. Ticari alacaklarda sadece temerrüt faizi değil, gecikmeden doğan zararların tazmini de talep edilebilir. (TTK m. 1530/9)
Ayrıca alacaklı, asgari 40 Euro tutarında tahsilat gideri talebinde de bulunabilir (Avrupa Birliği uyumlu düzenleme).
Temerrüt Faizinin Talep Edilmesi İçin Gerekli Şartlar
- Borç muaccel (vadesi gelmiş) olmalıdır
- Gecikme süresi net olarak belirlenmiş olmalıdır
- Ticari işlerde ek ihtara gerek yoktur
- Hukuki takip (ihtarname, icra takibi, dava) başlatılabilir
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Taraflar arasında sözleşmede faiz oranı belirlenmişse, bu oran uygulanır
- Tüketici işlemlerinde yasal faiz oranı sınırları farklıdır
- Gecikmenin başladığı tarih dikkatle belirlenmelidir
- Faiz hesaplamaları, dava dilekçesi ve icra takiplerinde detaylı şekilde sunulmalıdır
Sonuç
Temerrüt faizi, ticari hayatta alacaklıyı koruyan önemli bir güvencedir. Ancak faiz oranının doğru belirlenmesi, sürenin dikkatle hesaplanması ve usulüne uygun talepte bulunulması gerekir. Ticari alacakların zamanında tahsili için temerrüt faizi etkili bir araç olmakla birlikte, hukuki hata yapılması durumunda hak kayıpları da yaşanabilir.
Bu nedenle temerrüt faizine ilişkin işlemler öncesinde ticaret hukuku ve icra hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması tavsiye edilir.
Unutmayın: Her geçen gün için hakkınız değer kaybedebilir, ama doğru hesaplanmış temerrüt faizi ile bu kaybı telafi edebilirsiniz.
Diğer Yazılarımız:
Eve Haciz Gelir mi? Borç Ödenmezse Haciz Süreci ve Borçlunun Hakları (2025)
Kredi Borcu Ödenmezse Ne Olur? İcra Takibi, Haciz ve Yapılandırma Süreci (2025)
İcra Takibini Alacaklı Vekili Olarak Başlatma: Usul ve Stratejiler (2025)
Zamanaşımı Nedir? Alacaklarda Zamanaşımı Süreleri ve İtiraz Hakkı (2025 Güncel)
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu Nedir?
Senette Bulunması Gereken Unsurlar Nelerdir? (Güncel Rehber)
Ödenmeyen Senet Tahsilatı Nasıl Yapılır?
Banka Hesabına Haciz Konulabilir Mi?
Araç Haczi Nedir ve Nasıl Kaldırılır?